Kiedy i dla jakiej partii poszedłbym na wybory?

Obywatel a państwo, partie polityczne, Udział w wyborach

Obywatele bezpartyjni w Polsce są pozbawieni prawa wybieralności w wyborach do Sejmu. Decyduje o tym ordynacja wyborcza, która po pierwsze – całkowicie wyklucza możliwość rejestrowania kandydatów niezależnych (wyłączność wieloosobowych list partyjnych), po drugie – nie daje najmniejszych szans na wybór kandydatów z list zgłaszanych przez środowiska lokalnie w swoich rodzimych okręgach wyborczych (astronomiczne i nieosiągalne dla komitetów lokalnych realne progi wyborcze wynoszące od 120% do 300%). Dlatego nie uważam wyborów do Sejmu za ważne i je bojkotuję. Nie będę brał udziału w wyborczej farsie — kontynuacji „centralizmu demokratycznego” z PRL-u, który był wówczas i jest dzisiaj matactwem ustrojowym, gwarantującym wyłączność na wybieralność do Sejmu odgórnie kontrolowanym koteriom nomenklaturowym.

Moja postawa spotyka się często z krytyką, a zarzuty najczęściej stawiane to twierdzenia w rodzaju: „nie wypełniasz obywatelskiego obowiązku”, „to partie są podmiotem i fundamentem demokracji, a nie obywatele”, „nieobecni nie mają racji i tracą prawo do krytyki”, „nie głosując, i tak głosujesz, i to na wrogów — naszych, demokracji i Polski”. I tak dalej.

Wszystkie te argumenty zdecydowanie odrzucam jako komunały wpajane ludziom przez partyjną i antydemokratyczną propagandę. Lecz czasem odczuwam potrzebę, by dać sobie i innym odpowiedź na pytanie: „Czy są jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby mnie skłonić do pójścia na wybory, i jakie warunki musiałaby spełnić partia lub jej odpowiednik, żeby otrzymać mój głos?”. Niniejszy wpis jest próbą odpowiedzi na to pytanie.

Myślę, że nawet w ramach aktualnej niedemokratycznej ordynacji wyborczej byłbym gotów wziąć udział w głosowaniu i zagłosować na partię, która wykaże się dwoma właściwościami:

  1. W swoim programie, w sposób wiarygodny i na poczesnym miejscu, zawrze przeprowadzenie reform ustrojowych zmierzających do ustanowienia w Polsce klasycznej demokracji, w której respektowane będą prawa wyborcze każdego obywatela oraz uniwersalne zasady demokratycznych wyborów.
  2. Sama jest partią otwartą, reprezentatywną, obywatelską, demokratyczną, a zasady demokratycznego działania gwarantuje własnym statutem i realizuje w praktyce.

Poniżej przedstawię te postulaty nieco bliżej.

Cele programowe

Wprowadzenie rzeczywistej demokracji i przywrócenie podmiotowości wyborczej polskim obywatelom

Partia mojego wyboru musi zawrzeć w swoim programie plan przeprowadzenia reform ustrojowych, które ukonstytuują w Polsce klasyczną demokrację, przywracającą polskim obywatelom pełnię praw wyborczych. Chodzi tu głównie o bierne i czynne prawo wyborcze – również dla obywateli bezpartyjnych – realizowane w ramach prawdziwie powszechnych, równych i wolnych wyborów. Postulat ten nie może być wyartykułowany jedynie w formie sloganu lub ogólnikowego punktu programu. Aby uznać plan reform za wiarygodny, musiałby on mieć rangę statutową, stać w centrum prac programowych oraz przedkładać propozycje konkretnych rozwiązań w formie gotowych projektów ustaw oraz opracowanych koncepcji wdrożeniowych. Ponadto, cel ten powinien warunkować  przyszłe decyzje partii, co do wchodzenia w koalicje rządowe.

Plan urzeczywistnienia klasycznej demokracji powinien przewidywać między innymi:

  • Zmianę ordynacji wyborczej, która w konstytucyjnych ramach zagwarantuje realizację pięciu zasad demokratycznych wyborów — powszechności, równości i wolności, tajności i bezpośredniości wyborów — z szczególnym uwzględnieniem prawa obywateli bezpartyjnych i zrzeszonych lokalnie do wolności udziału na równych prawach we wszystkich rodzajach wyborów. Obejmuje to:
    • Zagwarantowanie pełni biernego prawa wyborczego każdemu obywatelowi poprzez otwarcie możliwości zgłaszania do wyborów kandydatur indywidualnych. W praktyce należy znieść regułę minimalnej, większej od jedności, liczby kandydatów na listach wyborczych.
    • Zniesienie progu wyborczego w skali kraju w ogóle lub w odniesieniu do komitetów wyborczych rejestrujących swoje list tylko w jednym okręgu wyborczym. Dotyczy to głównie wyborów do polskiego  i europejskiego parlamentu, ale zasada ta powinna również odpowiednio mieć zastosowanie na szczeblu wyborów samorządowych.
  • Zniesienie wszelkich praktyk dyskryminacyjnych i afirmacyjnych wobec jakichkolwiek podmiotów uczestniczących w wyborach — czyli zagwarantowanie wszystkim kandydatom w skali poszczególnych okręgów wyborczych równości szans oraz równości warunków prowadzenia kampanii wyborczych.
  • Nałożenie na organizacje polityczne, w tym partie polityczne, obowiązku przeprowadzania wewnętrznych, autonomicznych i demokratycznych prawyborów w celu demokratycznego wyłaniania partyjnych kandydatów na stanowiska publiczne.
  • Jeśli próg wyborczy w skali kraju w odniesieniu do ogólnokrajowych partii politycznych będzie zachowany, to nie może on dotyczyć partii nie pobierających dotacji z budżetu państwa, nie może wynosić dla jednej partii więcej niż 2% oraz sumarycznie nie może przekroczyć 7% (zsumowany odrzut progowy nie może być wyższy niż 7% wszystkich ważnie oddanych głosów).

Inne pożądane cele programowe

W partii mojego wyboru mile widziane byłyby również inne cele o charakterze ustrojowym, które wzmacniałyby społeczeństwo obywatelskie, demokratyczne państwo prawa oraz kulturę życia publicznego. Do takich celów należą przede wszystkim:

  • Zmiana ustawy o partiach politycznych w kierunku ich ucywilizowania, otwarcia na obywateli i zdemokratyzowania. Ustawa powinna sprecyzować zasady wewnątrzpartyjnej demokracji, chronić podmiotowość szeregowych członków  oraz zakazać autorytarnych i nomenklaturowych praktyk.
  • Zmiana ustawy o mediach publicznych w kierunku zagwarantowania ich publicznego, społecznego i demokratycznego charakteru. Wszelkie wpływy partyjne i środowiskowe oraz praktyki indoktrynacyjne winny być z mediów publicznych skutecznie wyrugowane.
  • Stabilizacja i zwiększanie zakresu samorządności w ustroju politycznym kraju.
  • Mechanizmy chroniące i umacniające praworządność w kraju, jak:
    • Poprawa i uspołecznienie procesów legislacyjnych
    • Poprawa sprawności, autorytetu i niezależności wymiaru sprawiedliwości
    • Wzmocnienie mechanizmów gwarantujących ochronę obywatelskich praw podstawowych i ochronę przed nadużyciami władzy

Podobne postulaty można mnożyć, lecz należy się wystrzegać błędu nadmiarowości, który mógłby zagrozić rozmyciem koncepcji reform ustrojowych. Tutaj również obowiązuje zasada, że każdy cel programowy powinien być uwiarygodniony poprzez konkretne propozycje rozwiązań w formie projektów ustaw i planów wdrożeniowych.

Niepożądane aspekty programowe

Rozpatrując kwestie programowe, warto wspomnieć o aspektach niepożądanych, czy też dyskwalifikujących –  z mojego punktu widzenia. Partia mojego wyboru powinna unikać zbytniego zawężenia ideologicznego i przyjmowania pozycji skrajnych w jakichkolwiek kwestiach pozaustrojowych. Oznacza to, że powinna być raczej centrowa, umiarkowana, pragmatyczna, bez wyraźnych przechyłów światopoglądowych w którąkolwiek stronę. Lekkie nachylenie w jakimś kierunku mogłoby być przeze mnie zaakceptowane, ale generalnie, najkorzystniejsza byłaby całkowita aideologiczność partii i jej koncentracja – przynajmniej czasowa – na ponadpartyjnych celach ustrojowych.

Partia jest poważną, obywatelską i demokratyczną partią polityczną

Partia, czy też jej odpowiednik, na którą mógłbym zagłosować, ma nie tylko dążyć do urzeczywistnienia demokracji w Polsce, lecz sama działać wzorcowo spełniając wszelkie kryteria otwartych, reprezentatywnych, obywatelskich i demokratycznych organizacji politycznych. Tak więc partia wykazywać się następującymi właściwościami:

  • Partia zrzesza w skali kraju co najmniej 80 tysięcy członków.
  • Partia jest otwarta na wszystkich obywateli, którzy podzielają jej cele oraz uznają reguły demokratycznych działania, określone statutem.
  • Partia działa w sposób całkowicie jawny, a w szczególności:
    • Finanse partii są po stronie dochodów i wydatków całkowicie jawne i systematycznie udostępniane opinii publicznej.
    • Członkowie partii są uczciwie rejestrowani, a aktualna liczba członków jest regularnie upubliczniana — najlepiej na poziomie jednostek struktur terytorialnych.
    • Wszelkie procesy decyzyjne w partii przebiegają przy otwartej kurtynie. Są one odpowiednio dokumentowane i publikowane.
  • Szeregowi członkowie i struktury terenowe partii podlegają szczególnej ochronie.
    • Wewnętrzne procedury dyscyplinarne opierają się na niezależnych, bezstronnych i co najmniej dwuinstancyjnych sądach koleżeńskich, działających według zasad rzetelnego i sprawiedliwego rozpatrywania sporów.
    • Środki dyscyplinarne stosuje się z poszanowaniem zasady proporcjonalności.
    • Członek partii lub struktura terytorialna może być usunięta z partii tylko z poważnych przyczyn — to znaczy, tylko z powodu ciężkiego i umyślnego naruszenia statutu, który przynosi organizacji poważne szkody.
  • Partia działa w sposób demokratyczny, według zasad zawartych w statucie.
    • Wszyscy członkowie partii mają równe prawo głosu.
    • Wodzostwo i praktyki autorytarne są zakazane
    • Władze wszystkich szczebli są wybierane oddolnie, w demokratycznych i tajnych wyborach, a mieszanie się wyższych instancji partyjnych w ich przebieg jest zakazane.
    • Kandydaci na wszystkie regionalne stanowiska publiczne, w tym kandydaci na senatorów i posłów, są wybierani oddolnie, w autonomicznych, demokratycznych i tajnych prawyborach. Mieszanie się wyższych instancji partyjnych w przebieg prawyborów jest zakazane.

Wyżej wymienione kryteria odpowiadają z grubsza normom ustawowym nałożonym na działalność partii politycznych w Niemczech. Reguły te można dostosowywać, ale partia mojego wyboru musi działać według uniwersalnych zasad funkcjonowania partii demokratycznych, w których każdy członek jest podmiotem, a organy partyjne nie mają mocy władczej wobec dołów partyjnych, lecz służą swoim członkom pomocą w procesach oddolnego kształtowania i wyrażania ich woli (zasada pomocniczości).

Wymóg reprezentatywności wyrażony liczbą co najmniej 80 tysięcy członków, wydaje się być postawiony dosyć ambitnie. Żadna partia w Polsce nie jest w stanie wykazać się dzisiaj tak dużą ilością członków – oprócz, być może, zakorzenionego na terenach wiejskich PSL-u. Są to jednak partie nomenklaturowe, które praktycznie nie zrzeszają i nie reprezentują obywateli. I z tego właśnie powodu są niewybieralne – przynajmniej dla mnie.

Partie obywatelskie, ze swej istoty, muszą posiadać solidną obywatelską bazę. Zatem muszą wykazać umiejętność skutecznego aktywizowania, przekonywania i zachęcania obywateli do włączania się w życie publiczne kraju i w ich szeregi. Jest to nie tylko kwestia reprezentatywności, lecz także skuteczności i wiarygodności. Dlatego wymóg posiadania co najmniej 80 tysięcy członków wydaje się być odpowiedni dla obywatelskiej partii w kraju wielkości Polski. Partie mniejsze, początkujące, acz obiecujące w demokratycznym rozwoju mogę wspierać, chociażby poprzez współuczestnictwo, ale w wyborach na takie partie raczej nie zagłosuję, nawet gdy byłyby własne. Partia, która nie osiągnęła odpowiedniego stopnia dojrzałości i reprezentatywności, ani na głosy wyborców, ani na obecność w Sejmie nie zasługuje – po prostu.

Konkluzja

Jeśli wbrew panującemu w Polsce antydemokratycznemu systemowi politycznemu pojawi się na scenie politycznej partia bądź jej odpowiednik, która spełni wyżej wymienione kryteria partii obywatelskiej, to rozważę zawieszenie bojkotu wyborów do Sejmu oraz oddanie na nią mojego głosu.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s