Wybory do Sejmu 2015 – Raport Misji Oceny Wyborów OBWE/ODIHR

Demokracja w innych krajach, Demokracja w Polsce, powszechność wyborów

W Raporcie Misji Oceny Wyborów OBWE/ODHIR dotyczącym wyborów do Sejmu w 2015 roku możemy przeczytać w rozdziale Rejestracja kandydatów na stronie 9 między innymi:

Prawo do kandydowania do Sejmu i Senatu mają obywatele, którym przysługuje czynne prawo wyborcze i którzy w dniu wyborów mają ukończone odpowiednio 21 lub 30 lat. Obywatele skazani za umyślne przestępstwo ścigane prawnie lub za umyślne przestępstwo podatkowe są pozbawiani prawa do kandydowania w wyborach. Trybunał Stanu, organ wyznaczany przez Sejm, może cofnąć mandat posła lub senatora prowadzącego jakąkolwiek działalność biznesową w kraju.

Kandydaci nie mogą samodzielnie startować w wyborach do Sejmu; muszą dzielić listy z innymi kandydatami. Brak przepisów pozwalających na niezależne kandydowanie jest niezgodny z ust. 7.5 Dokumentu Kopenhaskiego z 1990 r. i już wcześniej został wskazany jako kwestia problematyczna przez OBWE/ODIHR. [19]

[19] Ust. 7.5 stwierdza, że państwa członkowskie OBWE będą przestrzegać „prawa obywateli do ubiegania się, bez dyskryminacji, o urząd polityczny lub publiczny indywidualnie lub jako przedstawiciele partii politycznych lub organizacji”.

Reklamy

Zasada powszechności wyborów

Obywatel a państwo, powszechność wyborów, prawa wyborcze

Fundamentem demokracji jest prawo każdego obywatela do swobodnego udziału w procedurach wyborczych w oparciu o zasadę równości. Dotyczy to zarówno prawa wybierania, jak i prawa kandydowania w wyborach do organów przedstawicielskich państwa.

Zasada ta jest ujęta jako podstawowe prawo człowieka w Międzynarodowej Konwencji Praw Obywatelskich i Politycznych, która w 25 Artykule (b) stanowi:

Klasyfikacja państw demokratycznych w świetle powszechności, równości i wolności wyborów

Demokracja w innych krajach, Obywatel a państwo, powszechność wyborów

Wyznacznikiem systemów demokratycznych jest pełna swoboda uczestnictwa wszystkich obywateli w życiu politycznym własnego kraju oraz w procedurach wyborczych do organów przedstawicielskich państwa. Wybory do organów przedstawicielskich państwa muszą być powszechne, równe, wolne, bezpośrednie, tajne i regularne, a żaden obywatel, czy grupa obywateli nie może być dyskryminowana w prawie do swobodnego kandydowania oraz wolnego wyboru swoich reprezentantów.

Ewentualne ograniczenia tych swobód muszą mieć charakter nadzwyczajny, oczywisty i  obiektywny, i nie mogą naruszać istoty obywatelskich wolności i praw. Przykładem takiego ograniczenia może być wykluczenie z procedur wyborczych osób nieposiadających władz umysłowych i zdolności prawnych lub przestępców prawomocnie skazanych przez sądy. Stosowne zalecenia w tym zakresie zawiera Kodeks Dobrej Praktyki w Sprawach Wyborczych [1] sporządzony przez Komisję Wenecką w imieniu Rady Europy, natomiast zasada powszechności wyborów jest szerzej opisana na tych stronach w dokumencie Zasada powszechności wyborów [2]