Właściwości organizacji obywatelskich i demokratycznych

Demokracja w Polsce, Obywatel a państwo

Życie polityczne w Polsce odznacza silny brak organizacji o obywatelskim i demokratycznym charakterze. Próby powoływania takich formacji kończą się zwykle niepowodzeniem, a jedną z przyczyn wydaje się być nazbyt częste nawiązywanie do utartych schematów organizacji wodzowskich i centralistycznie zarządzanych, co odstręcza ludzi od przyłączania się do nowych inicjatyw.

W niniejszym szkicu przedstawiam własną, być może nieco idealistyczną wizję organizacji zasługującej na miano obywatelskiej i demokratycznej. Jest to zarys podstawowych właściwości tego rodzaju ugrupowań stroniący od obszerniejszych opisów i komentarzy.

Osobiście uważam, że organizacje demokratyczne muszą wyróżniać się  praktycznym stosowaniem następujących zasad wspólnotowych: równość, oddolność, otwartość, jawność, demokratyzm, republikanizm i aktywność. Całość powinna zwierać się klamrą inteligencji wspólnotowej, która jest podstawą rozwoju dynamicznych, uczących się organizacji.

Właściwości demokratycznych organizacji obywatelskich

Właściwości organizacji obywatelskich i demokratycznych

Równość

W państwach demokratycznych każdy obywatel jest z definicji równy. Ta sama reguła dotyczy również ugrupowań demokratycznych. Nie mogą one przybierać form partii wodzowskich bądź odgórnie zarządzanych korporacji. W centrum stoi zawsze obywatel posiadający równie prawa i obowiązki, który pośrednio lub bezpośrednio współdecyduje o wszystkich sprawach swojej organizacji. Zasada równości musi mieć rangę statutową i wymaga zachowania następujących reguł:

  • Wszyscy członkowie są równi w prawach i obowiązkach oraz dysponują równą siłą głosu.
  • Wszyscy członkowie mają możliwość swobodnego wyrażania swej woli i poglądów, zgłaszania wniosków oraz uczestniczenia w procesach decyzyjnych. Prawu korzystania z tych wolności może towarzyszyć obowiązek przestrzegania zasad konstruktywnego współdziałania.
  • Odstępstwa od zasady równości muszą być ściśle określone w statucie lub właściwych regulaminach i wynikać tylko z istotnych przyczyn. Wyjątki mogą być uzasadnione na przykład:
    • względami prawnymi, jak ograniczone prawa wyborcze osób niepełnoletnich lub obcokrajowców;
    • ze względu na ograniczoną formułę członkostwa, jak czasowe zawieszenie w prawach członka bądź status członka niepełnoletniego, honorowego, sympatyzującego lub ‚na próbę’;
    • względami funkcjonalnymi. Na przykład niektórym rolom w ramach grup roboczych i projektów zadaniowych przypisuje się określone kompetencje i pełnomocnictwa decyzyjne. I tak: kierownik projektu zadaniowego może mieć w ramach projektu prawo ostatniego słowa w sprawach merytorycznych i organizacyjnych; główny księgowy może decydować jednoosobowo w sprawach fachowych dotyczących księgowości;
    • względami porządkowymi, jednakże bez dyskryminowania kogokolwiek. Przykłady: Czas na przedstawianie własnych stanowisk i wniosków może być ograniczony lub uzależniany od rodzaju wystąpień; dyskusje mogą być moderowane według wcześniej ustalonych reguł; procedury składania wniosków mogą wymagać spełnienia warunków wstępnych albo podjęcia uprzednich działań przygotowawczych lub konsultacyjnych.
  • Organizacja powinna pielęgnować kulturę równości, która przeciwdziała tworzeniu się układów hierarchicznych opartych na dominacji i uległości. Zarówno postawy bierne, wyczekujące od innych instrukcji, jak i postawy wodzowskie zmierzające do uzyskania dominacji nad grupami członków lub całymi strukturami winny być piętnowane i zawczasu uśmierzane.
  • W cechach przywódczych członków nie ma nic złego, lecz winny być one wykorzystywane służebnie do realizacji jasno zdefiniowanych celów w ramach grup i projektów zadaniowych, które wymagają dyscypliny organizacyjnej, podziału ról i stanowczości kierowniczej. Jednostki o cechach przywódczych mogą być również włączane do grona kandydatów ubiegających się z ramienia organizacji o stanowiska publiczne o charakterze kierowniczym.

Oddolność

Organizacje demokratyczne wyróżnia oddolny tryb kształtowania woli politycznej jej członków. W hierarchii organizacyjnej struktury wyższego poziomu pełnią funkcję pomocniczą wobec struktur niższego poziomu i odzwierciedlają demokratycznie ukształtowaną wolę ogółu członków.

W uproszczeniu można powiedzieć, że w organizacjach działających oddolnie każdy członek organizacji podlega wyłącznie statutowi oraz wspólnie przyjętym postanowieniom, zasadom, celom i kodeksom postępowań, natomiast nigdy nie jest podporządkowany innym osobom bądź organom władczym wewnątrz organizacji. Z podstawowych reguł oddolnego działania można wymienić:

  • Struktura hierarchiczna organizacji demokratycznej kształtuje się w oparciu o zasadę pomocniczości oraz delegowania kompetencji i obowiązków. Członkowie jednostek organizacyjnych niższego szczebla nominują delegatów do odpowiednich ciał koordynacyjnych wyższego szczebla powierzając im pewien zakres swobody w podejmowaniu decyzji. Delegat pełni rolę służebną i pośredniczącą zdając jednostce macierzystej stosowne sprawozdania ze swojej działalności w ciałach koordynacyjnych.
  • Ciała koordynacyjne wyższego szczebla nie mają władzy zwierzchniej nad ciałami niższego szczebla. Mogą one wydawać wspólne oświadczenia, sprawować funkcje reprezentacyjne, przeprowadzać projekty zadaniowe, przygotowywać i przedkładać do przegłosowania propozycje uchwał, celów programowych, wewnętrznych kodeksów lub standardów postępowania.
  • Wyjątki od zasady oddolnego trybu działania muszą być precyzyjnie zdefiniowane i uzasadnione ważnymi względami prawnymi lub organizacyjnymi. Przykładami takich uzasadnionych odstępstw mogą być szczególne uprawnienia kierownicze komisji rewizyjnych kontrolujących przestrzegania przepisów finansowych bądź specjalne uprawnienia sądów koleżeńskich do podejmowania działań rozjemczych lub dyscyplinujących.
  • Obowiązki, które nie są zdefiniowane w statucie można nakładać na członków i jednostki organizacyjne tylko w drodze demokratycznych decyzji na odpowiednim szczeblu organizacyjnym.
  • Oddolny tryb działania nie może oznaczać pełnej dowolności. Przepisy prawa, system wartości i spójność wizerunkowa organizacji oraz cele i regulacje statutowe muszą być respektowane przez wszystkich. Warunkiem funkcjonowania procesów oddolnych jest zachowanie pewnej dyscypliny w przestrzeganiu elementarnych zasad współpracy oraz wewnętrznych standardów i kodeksów postępowania. Stosowne procedury egzekwowania tego rodzaju zasad powinny być precyzyjne zdefiniowane w statucie.

Otwartość

Organizacje demokratyczne powinny być szeroko otwarte na obywateli oraz inne środowiska społeczne zapewniając przez to stały dopływ kapitału społecznego, głębię więzi społecznych, żywotność kadrową, intelektualną i ideową oraz użyteczność publiczną. Podstawowe reguły otwartości przewidują między innymi:

  • Organizacje obywatelskie muszą unikać wszelkich zbędnych barier proceduralnych i psychologicznych utrudniających przystępowanie do organizacji obywatelom chętnym do działania i podzielającym cele organizacji.
  • Możliwość przyjmowania nowych członków powinna być stale otwarta i nie może być ograniczana ani formalnie (np. stałe lub czasowe zawieszenie przyjmowania członków), ani nieformalnie (np. uznaniowość decyzji organów przyjmujących).
  • Warunki przyjmowania członków muszą mieć charakter obiektywny, przejrzysty i oczywisty. Uzasadnionym ograniczeniem akcesji mogą być np. okresy karencyjne po usunięciu lub zawieszeniu członkostwa, nieposiadanie praw publicznych bądź wykluczanie osób ewidentnie skompromitowanych poprzez popełnione występki lub działalność jaskrawo sprzeczną z celami i wartościami organizacji.
  • Generalnie powinna obowiązywać zasada zaufania do każdego obywatela. Postawa, dobra wola i przydatność nowych członków podlega weryfikacji poprzez ich praktyczną działalność wewnątrz organizacji. Można również stosować modele ograniczonego członkostwa, np. członka wspierającego, sympatyzującego lub ‚na próbę’.
  • Organizacje obywatelskie powinny być otwarte na współpracę z obywatelami spoza organizacji zwłaszcza w zakresie pracy merytorycznej. Nie powinno się wykluczać współudziału obywateli niezależnych w wewnętrznych procedurach decyzyjnych (np. model otwartych prawyborów kandydatów na stanowiska publiczne).
  • Bariery formalne, nieformalne i psychologiczne ograniczające partycypację obywatelską powinny być w maksymalnym stopniu ograniczane. Dotyczy to również kwestii technicznych takich jak prostota deklaracji członkowskich i procedur rekrutacyjnych lub rezygnacja z obowiązku płacenia składek na rzecz świadczeń „w naturze”, czyli w formie wymiernej aktywności na rzecz organizacji.
  • W idealnej sytuacji sama deklaracja chęci wstąpienia do organizacji powinna oznaczać automatyczne przyjęcie w formule ograniczonego członkostwa, które uprawomocnia się w określonym czasie, o ile inni członkowie nie zgłoszą wobec nowego członka poważnych zastrzeżeń.
  • Decyzja przyjęcia lub nieprzyjęcia nowego członka może być kwestionowana przez właściwe ciała koordynacyjne według precyzyjnie zdefiniowanych zasad na wniosek kandydata, innych członków, równoległych komórek organizacyjnych lub specjalnych organów uprawnionych do składania takich zastrzeżeń.
  • Członkowie organizacji lub struktury organizacyjne mogą być wykluczone z organizacji tylko wtedy, gdy umyślnie i rażąco naruszą statut organizacji czyniąc jej przy tym poważne szkody. Procedury i środki dyscyplinarne muszą być precyzyjnie zdefiniowane w statucie oraz gwarantować bezstronność, obiektywność oraz co najmniej dwuinstancyjność procedur dyscyplinarnych. Procedury dyscyplinarne winny mieć w miarę możliwości charakter oddolny i samoregulacyjny. Członek organizacji nie może być z niej usunięty bez zgody jego macierzystej jednostki organizacyjnej.

Jawność

Organizacje demokratyczne muszą działać w sposób transparentny dla swoich członków oraz opinii publicznej. Należy przy tym uwzględnić następujące kwestie:

  • Struktura organizacji powinna być przejrzysta. Dotyczy to zagadnień takich jak układ terytorialny, całkowita liczba członków, liczba członków w strukturach terenowych, skład organów wykonawczych i koordynacyjnych oraz powiązania organizacji z innymi podmiotami zewnętrznymi.
  • Finanse organizacji powinny być w pełni przejrzyste dla członków i opinii publicznej. Organizacja winna w szczegółach przedstawiać swoje wpływy i wydatki, umowy handlowe, regulaminy i plany budżetowe oraz sprawozdania finansowe. Finanse muszą być prezentowane regularnie, a w miarę możliwości również na bieżąco np. poprzez prowadzenie otwartej księgowości.
  • Działalność merytoryczna i programowa organizacji powinna być w pełni jawna. Wszelkie inicjatywy, uchwały i decyzje winny być upubliczniane już we wczesnych fazach przygotowań, jak również w fazach ich realizacji i oceny. Spotkania, zjazdy, posiedzenia winny być rejestrowane, protokółowane i publicznie udostępniane. Należy wykształcić nawyk powoływania na każdym posiedzeniu protokolanta sporządzającego stosowne sprawozdania.
  • Jawność działań ma służyć także wspólnej nauce i gromadzeniu doświadczeń. Dokonania, dobre praktyki, sukcesy, niepowodzenia, sprawdzone i wadliwe procedury powinny być dokumentowane, rejestrowane i współdzielone tak, by mogły służyć całej organizacji.
  • Zasada jawności rozciąga się na działalność reprezentantów, którzy  z ramienia lub rekomendacji organizacji obejmują stanowiska publiczne. Powinni oni zdawać szczegółowe sprawozdania z prowadzonej przez siebie działalności reprezentacyjnej.
  • Jeśli organizacja rekomenduje kandydatów do obsadzenia stanowisk publicznych, to powinna prowadzić publiczny rejestr takich stanowisk.
  • Jeśli organizacja reprezentuje określone grupy interesów powinna robić to jawnie, według przepisów prawa oraz zasad uczciwego lobbingu.
  • Przejrzystość działań organizacji powinna być możliwie pełna, ale musi mieścić się w granicach prawa i zdrowego rozsądku. Obowiązek jawności nie powinien być zbyt uciążliwy i kosztowny, musi dotyczyć spraw użytecznych i istotnych, i nie może naruszać zasad wyższej rangi, jak ochrona danych osobowych i prywatności, zachowanie tajemnic państwowych lub procesowych, bezpieczeństwo ludzi i mienia, czy też poufność informacji będących poufnymi z natury rzeczy (np. szczegóły techniczne infrastruktury)
  • Zasada jawności powinna mieć w organizacji rangę statutową. Również wyjątki od tej zasady powinny być jasno sprecyzowane w statucie lub stosownych rejestrach.

Demokratyzm

Ugrupowania demokratyczne podejmują decyzje w powszechnych, równych i przejrzystych procesach decyzyjnych. Decyzje odzwierciedlają pośrednio lub bezpośrednio wolę większości członków będąc zarazem reprezentatywnymi i wiążącymi dla całej wspólnoty. Do reguł demokratycznego podejmowania decyzji należą między innymi:

  • Wszystkie istotne i kierunkowe decyzje wspólnotowe powinny być podejmowane w drodze demokratycznych głosowań.
  • Decyzje bieżące, wykonawcze i porządkowe powinny być powierzane koordynatorom, delegatom lub organom wykonawczym na zasadzie ograniczonego zaufania.
  • Zasada ograniczonego zaufania polega na przyznaniu wybranym osobom kompetencji i upoważnień decyzyjnych w jasno zdefiniowanym zakresie.
    • Delegat lub mąż zaufania podejmuje decyzje w imieniu jednostki delegującej wyłącznie w zakresie przyznanych pełnomocnictw.
    • Delegat zdaje komórce macierzystej regularne relacje z prowadzonej przez siebie działalności i podjętych decyzji.
    • W sprawach trudniejszych i kontrowersyjnych, w których delegat nie jest pewien stanowiska jednostki delegującej bądź obawia się przekroczenia swoich kompetencji, przeprowadza on w jednostce macierzystej stosowne konsultacje lub głosowania i przekazuje tak zweryfikowane stanowisko dalej.
    • Delegat powinien mieć świadomość, że pełni funkcję służebną i pośredniczącą – nie władczą – w stosunku do swojej komórki macierzystej. Powinien być też z takiej postawy rozliczany.
  • Organy wykonawcze i ciała koordynacyjne powinny działać tylko w ramach wyznaczonych zadań i kompetencji. Poza określonymi w statucie wyjątkami (np. komisje rewizyjne, sądy koleżeńskie) nie mogą mieć one uprawnień władczych nad członkami lub jednostkami organizacyjnymi.
  • Wybór organów wykonawczych o charakterze stałym musi odbywać się okresowo (np. co dwa lata) w wyborach tajnych z zagwarantowaniem równych praw przysługujących wszystkim członkom właściwych struktur.
  • Ciała koordynacyjne mogą być obsadzane delegatami jednostek delegujących w sposób płynny z zachowaniem zasady proporcjonalności. Nie powinno się wykluczać korzystania z modeli reprezentacji zbiorowych bądź rotacyjnych.
  • Kandydaci kandydujący w imieniu organizacji na stanowiska publiczne o charakterze lokalnym (poseł, wójt, burmistrz, radny, senator) powinni być wyłaniani w drodze otwartych konkursów lub demokratycznych prawyborów wyłącznie z grona członków, którzy stale zamieszkują obszar danego okręgu wyborczego.
  • Prawybory odbywają się według następujących zasad:
    • Czynne i bierne prawo wyborcze posiadają wszyscy członkowie, którzy stale zamieszkują dany okręg wyborczy. W szczególnych przypadkach uczestnicy prawyborów mogą dopuścić do prawyborów kandydatów spoza okręgu wyborczego, o ile są oni w inny sposób związani z regionem.
    • Wszyscy uczestnicy prawyborów dysponują równym prawem głosu oraz równią swobodą składania wniosków, proponowania siebie i innych na kandydatów oraz prezentacji kandydatów i programów.
    • Jeśli stanowisko wybieralne wymaga szczególnych kwalifikacji, bierne prawo wyborcze może być ograniczone do kandydatów, którzy wykażą się ich posiadaniem. Selekcja musi być dokonana w drodze jawnych i zobiektywizowanych procedur kwalifikacyjnych.
    • Wszelkie zewnętrzne (zwłaszcza odgórne) instrukcje, sugestie i naciski naruszające autonomię prawyborów są zakazane i traktowane z góry za niebyłe.
    • Uczestnicy prawyborów są zobowiązani do przestrzegania reguł demokratycznych, wartości i zasad statutowych oraz – o ile takie zostały wspólnie ustalone – minimalnych wymagań wobec kandydatów.
    • Wyniki prawyborów mogą być raz zakwestionowane z powodu poważnego naruszenia procedur decyzją upoważnionych organów kontrolnych. Prawybory muszą być w takim przypadku powtórzone. Wyniki powtórzonych prawyborów są ostateczne.
    • Jeśli organizacja nie dysponuje na obszarze okręgu wyborczego stosowną liczbą członków, to traci prawo proponowania kandydatów z tego okręgu na stanowiska publiczne (brak reprezentatywności).
  • Konkursy kandydatów ubiegających się o stanowiska publiczne muszą się odbywać w otwartej i jawnej procedurze konkursowej według precyzyjnie zdefiniowanych kryteriów kwalifikacyjnych.

Republikanizm

Główną wartością przyświecającą organizacjom demokratycznym jest republikanizm, to znaczy, dbałość o dobro wspólne. Wyraża się to między innymi w następujących regułach postępowania:

  • Każda powzięta przez organizację decyzja powinna uwzględniać dobro wspólne, rację stanu oraz słuszne interesy innych współobywateli.
  • Dobro wspólnie nie musi być sprzeczne z dobrem węższych grup obywateli. Suma dóbr indywidualnych i grupowych składa się w pewnym sensie na dobro wspólne. Niedozwolonym jest natomiast osiąganie dóbr i celów partykularnych w drodze nabywania nieuprawnionych przywilejów oraz kosztem dóbr lub nadmiernych obciążeń innych współobywateli.
  • Lobbing jest dozwolony, lecz musi być prowadzony jawnie, zgodnie z prawem i z poszanowaniem nadrzędności dobra wspólnego.
  • Organizacja powinna formować kulturę sprzyjającą duchowi republikanizmu rozwijając cnoty obywatelskie i kompetencje wśród swoich członków, krzewiąc wiedzę o państwie i społeczeństwie oraz utrwalając nawyk współuczestnictwa w życiu publicznym. Czyni to między innymi poprzez:
    • działania informacyjne, edukacyjne i animacyjne;
    • koncypowanie standardów, dobrych praktyk i kodeksów postępowania, zwłaszcza na obszarach współpracy, komunikacji oraz przeprowadzania wspólnotowych procesów decyzyjnych;
    • codzienną praktykę działania w organizacji.
  • Obowiązek kierowania się wartościami republikańskimi dotyczy w szczególnym stopniu osób, które z ramienia lub z rekomendacji organizacji obejmują stanowiska publiczne. Organizacja powinna wypracować efektywne procedury wyłaniania kompetentnych i godnych zaufania kandydatów oraz mechanizmy ich rozliczania z prowadzonej działalności publicznej.

Aktywność

Organizacja obywatelska jest aktywna i animuje swoich członków do publicznej aktywności. W praktyce oznacza to, że członkowie organizacji zachęcają się nawzajem do działania, a organizacja jest platformą ułatwiającą zbiorową aktywność publiczną poprzez rozwijanie modeli, narzędzi i technik współpracy, komunikacji oraz współdzielenia się wiedzą, pomysłami i doświadczeniami. Aktywność organizacji wyraża się między innymi w niżej wymienionych aspektach:

  • Aktywność członków powinna być animowana na wszystkich szczeblach organizacji i poziomach życia społecznego począwszy od spraw lokalnych i regionalnych, a skończywszy na poziomie ogólnokrajowym i międzynarodowym. Każdy powinien znaleźć pole do działania w obszarze swoich zainteresowań, talentów i umiejętności.
  • Aktywność publiczna i wewnątrzorganizacyjna członków powinna być traktowana jako cnota i obowiązek. Członkowie nie powinni przechodzić w stan uśpienia i stawać się ‚martwymi duszami’.
  • W przypadku dłuższego braku wymiernej aktywności członka organizacji lub nieuiszczania przez niego składek członkowskich, członek organizacji powinien być najpierw zagadnięty o powody braku aktywności, a w sytuacji trwałego zaprzestania działalności zawieszony w prawach członka bądź usuwany z rejestrów aktywnych członków.
  • Nawet mikro-aktywność członków powinna być doceniana i respektowana. Parę minut aktywności w tygodniu jest już wartościowym wkładem w życie organizacji i przejawem utrzymywania żywej więzi ze wspólnotą.
  • Organizacja powinna opracowywać techniki uaktywniania ludzi i wciągania ich w działania publiczne, jak również koordynować aktywność swoich członków.
  • Aktywność członków powinna być pragmatyczna, to znaczy ukierunkowana na wymierne i osiągalne cele. Sukcesy i niepowodzenia należy dokumentować i współdzielić wewnątrz organizacji jako zasób wspólnych doświadczeń. Należy unikać podejmowania działań nierealistycznych i bezcelowych, które są z góry skazane na niepowodzenie. Analiza celowości i wykonalności podejmowanych działań powinna stać się częścią kultury organizacyjnej.
  • Działania zmierzające do realizacji naczelnych celów organizacji oraz aktywność szczególnie użyteczna publicznie powinny być przez organizację faworyzowane, obdarzane należnym priorytetem i wspierane poprzez rezerwację odpowiednich narzędzi i zasobów.
  • W organizacji powinny istnieć wyspecjalizowane grupy w pionie organizacji wewnętrznej, które koncentrują się na animowaniu aktywności swoich członków, zapewnianiu odpowiednich środków i informacji, jak również koordynowaniu i dokumentowaniu bieżącej aktywności.
  • Aktywność członków powinna mieć generalnie charakter dobrowolny, dowolny oraz odpowiadający ich zainteresowaniom, talentom i umiejętnościom. Nie powinna ona jednak zbytnio odbiegać od zasadniczych celów przyświecających organizacji oraz od znamion użyteczności publicznej. Rzecz jasna, nie może być tym bardziej rażąco sprzeczna z celami i wartościami organizacji.
  • Poprzez aktywność swoją i swoich członków organizacja obywatelska powinna uchodzić w oczach opinii publicznej jako wspólnota dynamiczna, która nie tylko istnieje, coś uchwala i artykułuje problemy, lecz która żyje, działa i rozwiązuje problemy. Organizacja mająca wizerunek wspólnoty czynnej i dynamicznej przyciąga do siebie ludzi aktywnych z zewnątrz oraz potencjalnych sponsorów dla swojej działalności.

Inteligencja wspólnotowa

W epoce wiedzy i informacji oraz ekstensywnego rozwoju technologii informatycznych organizacje polityczne powinny rozwijać w sobie cechy inteligentnych i uczących się organizacji, które wykorzystują potencjał nowych technologii. Organizacje tego typu rozwijają kulturę efektywnego obchodzenia się z informacją oraz organizowania jej w systemach zarządzania i współdzielenia wiedzy.

Inteligencja wspólnotowa konsoliduje wszystkie aspekty działalności organizacji w oparciu o wyżej przedstawione zasady wspólnotowe. Jej centralną funkcją jest zapewnienie przejrzystości, efektywnego przepływu informacji oraz akumulacji wiedzy i doświadczeń w obrębie wspólnoty. Ponadto optymalizuje ona procesy decyzyjne wewnątrz wspólnoty z zachowaniem ich demokratycznego, oddolnego i pragmatycznego charakteru.

Organizacje inteligentne:

  • Tworzą otwarte systemy gromadzenia, porządkowania oraz współdzielenia informacji i wiedzy.
  • Dokumentują w odpowiednich rejestrach swoją aktywność, dobre praktyki, pomysły, idee, osiągnięcia, porażki i potencjalne zagrożenia.
  • Czynią zdobyte w organizacji doświadczenie własnością całej organizacji i jej członków.
  • Wymieniają się wiedzą i doświadczeniami ze światem zewnętrznym, zwłaszcza z organizacjami i instytucjami sprzymierzonymi oraz grupami zainteresowanych obywateli.
  • Komunikują się i współpracują korzystając z narzędzi informatycznych zintegrowanych z systemami zarządzania wiedzą.
  • Rozwijają wśród swoich członków umiejętności i nawyki sprawnego komunikowania się oraz efektywnego korzystania z zasobów wiedzy (gromadzenie, szukanie, zabezpieczenie, wartościowanie i współdzielenie informacji)

Organizacje inteligentne przyjmują formę otwartych, samoregulujących się sieci, które w iteratywnym procesie systematycznie rozwijają wspólną bazę wiedzy i kompetencji.

© CC-BY 06.11.2014 Δ 0.9 10.10.2015

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s